Szwedzka korona kryształowa z gwiazdami i dużymi pryzmatami

fact

Konstrukcja klatkowa i charakterystyka zachowanego obiektu

MKK 014 ma lekką, otwartą konstrukcję klatkową wykonaną z mosiądzu. Wygięte elementy klatki tworzą przestrzenny szkielet, z którym związane są ramiona świecowe oraz liczne punkty zawieszenia dekoracji szklanej. Obiekt nie jest zbudowany wokół centralnego trzonu konstrukcyjnego. Garnitur szklany obejmuje duże, głęboko fasetowane pryzmaty o kilku formach, występujące zarówno w szkle bezbarwnym, jak i przyciemnianym. Towarzyszą im liczne mniejsze zawieszki, szklane gwiazdy i rozety. Szkło charakteryzuje się wyraźnym ogniem i intensywnym załamywaniem oraz rozszczepianiem światła. Obiekt jest zelektryfikowany. Podczas renowacji instalacja elektryczna została odnowiona, konstrukcja oczyszczona i skorygowana, a garnitur szklany oczyszczony i ponownie zamontowany. Brakujące lub uszkodzone elementy zostały w razie potrzeby uzupełnione starannie dobranymi starszymi elementami o zbliżonej formie, wielkości i charakterze. Nie stwierdzono sygnatury producenta, znaku warsztatowego ani oznaczenia modelu. Na obecnym etapie badań nie ustalono producenta ani warsztatu.

hypothesis

Datowanie konstrukcji

Datowanie MKK 014 pozostaje przedmiotem badań. Charakter lekkiej konstrukcji klatkowej, sposób ukształtowania mosiężnych elementów oraz przystosowanie korony do oświetlenia elektrycznego wskazują obecnie na pierwszą połowę XX wieku. Wcześniejsze, węższe datowanie na około 1920–1935 nie znajduje na obecnym etapie wystarczającego potwierdzenia w sygnaturze, dokumentacji producenta ani bezpośrednim odpowiedniku katalogowym. Z tego względu przyjęto szersze i ostrożniejsze datowanie. Dalsze zawężenie chronologii wymaga porównania konstrukcji klatki, sposobu mocowania ramion, elementów instalacji elektrycznej oraz dekoracyjnych detali metalowych z udokumentowanymi i datowanymi egzemplarzami.

fact

Garnitur szklany i właściwości optyczne

Garnitur MKK 014 wyróżnia się dużą różnorodnością form. Obejmuje duże, głęboko fasetowane pryzmaty, mniejsze zawieszki oraz liczne szklane gwiazdy i rozety. Istotną cechą kompozycji jest obecność zarówno szkła bezbarwnego, jak i przyciemnianego. Duże pryzmaty wykazują bardzo wyraźny ogień. Głębokie fasetowanie powoduje intensywne odbijanie, załamywanie i rozszczepianie światła, co stanowi jedną z najważniejszych cech wizualnych obiektu. Na obecnym etapie nie przypisuje się poszczególnym elementom konkretnego składu chemicznego szkła bez badań materiałowych. Nie ma również podstaw do identyfikowania elementów garnituru jako naturalnego kryształu górskiego. W trakcie renowacji zachowane elementy zostały oczyszczone i ponownie zamontowane. Braki lub elementy uszkodzone uzupełniono w razie potrzeby odpowiednio dobranymi starszymi elementami o podobnej formie, skali i charakterze. Z tego względu nie zakłada się pierwotności każdego pojedynczego elementu obecnego garnituru.

fact

Elektryfikacja i instalacja

MKK 014 jest koroną przystosowaną do oświetlenia elektrycznego. Sposób rozwiązania konstrukcji i prowadzenia instalacji należy analizować łącznie z formą ramion oraz klatki przy dalszym ustalaniu czasu powstania obiektu. Podczas renowacji stan elementów elektrycznych został skontrolowany, a okablowanie wymieniono na nowe. Zachowane elementy nadające się do dalszego bezpiecznego wykorzystania oczyszczono i ponownie zamontowano. Sama obecność elektryfikacji nie stanowi wystarczającej podstawy do precyzyjnego datowania. Dalsze badania powinny koncentrować się na ustaleniu, czy konstrukcja została od początku zaprojektowana dla oświetlenia elektrycznego, oraz na porównaniu jej rozwiązań technicznych z udokumentowanymi przykładami.

hypothesis

Pochodzenie i poszukiwanie producenta

MKK 014 jest obecnie przypisywany Szwecji na podstawie charakteru konstrukcji i kontekstu obiektu, jednak producent ani warsztat nie zostały zidentyfikowane. Na koronie nie stwierdzono dotychczas sygnatury producenta, znaku warsztatowego ani oznaczenia modelu. Robocza hipoteza zakłada powstanie obiektu w szwedzkim lub szerzej skandynawskim środowisku w pierwszej połowie XX wieku. Hipoteza ta wymaga weryfikacji poprzez odnalezienie bezpośrednich analogów. Największą wartość identyfikacyjną mogą mieć: forma konstrukcji klatkowej, sposób mocowania ramion, detale połączeń metalowych, kształt elementów świecowych, charakterystyczne szklane gwiazdy i rozety oraz formy dużych pryzmatów. Dalsze badania powinny obejmować historyczne katalogi producentów oświetlenia, archiwa aukcyjne, kolekcje muzealne i sygnowane egzemplarze o porównywalnej konstrukcji.

Konserwacja i pełna renowacja żyrandola

Żyrandol został całkowicie zdemontowany w celu gruntownego oczyszczenia, kontroli konstrukcji i przeprowadzenia pełnej renowacji. Przed demontażem oraz w jego trakcie udokumentowano budowę korpusu, rozwiązania techniczne, przebieg instalacji elektrycznej oraz zastany układ zawieszek. Mosiężny korpus oczyszczono ręcznie z wieloletnich zabrudzeń i nalotów. Poszczególne elementy konstrukcyjne zostały skontrolowane, wyprostowane w miejscach tego wymagających i ponownie złożone z zachowaniem pierwotnej zasady konstrukcji. Dotychczasowe przewody elektryczne zostały całkowicie usunięte i zastąpione nowymi, poprowadzonymi zgodnie z istniejącym rozwiązaniem konstrukcyjnym. Stan oprawek został skontrolowany; po dokładnym oczyszczeniu zachowane oprawki zamontowano ponownie. Wszystkie elementy szklane i kryształowe oczyszczono indywidualnie. Zachowano charakterystyczne różnice w szlifie, grubości, przejrzystości oraz sposobie wykonania poszczególnych zawieszek, w tym dużych gruszkowych pryzmatów i starszych, ręcznie obrabianych elementów garnituru. Brakujące zawieszki uzupełniono starannie dobranymi elementami identycznymi lub możliwie najbliższymi oryginalnym pod względem formy, wymiarów, jakości materiału, sposobu wykonania i okresu pochodzenia. Pod zawiesiem brakowało górnego elementu zamykającego kompozycję trzonu. W jego miejscu dodano odpowiednio dobraną szklaną kulę szczytową, przywracając wizualną ciągłość pionowej osi żyrandola. Pod zawiesiem brakowało szklanego elementu wieńczącego; zachowała się jedynie mosiężna osłona pręta. W trakcie renowacji brak ten uzupełniono nową, odpowiednio dobraną żebrowaną kulą szklaną, dopasowaną proporcjami i charakterem do pozostałych elementów korony. Uzupełnienie jest współczesne i zostało wykonane w ramach obecnej renowacji. Po zakończeniu prac wszystkie elementy ponownie zestawiono i zamontowano, zachowując historyczny charakter obiektu oraz czytelność jego zróżnicowanego chronologicznie garnituru kryształowego.

Wykonawca: Mina Kristallkronor