02 · FACTS
Fakty
Żyrandol ma sześć ramion świetlnych rozmieszczonych promieniście wokół centralnego trzonu. Ramiona wykonano z giętych, pustych wewnątrz profili mosiężnych o przekroju kwadratowym. Instalację elektryczną poprowadzono wewnątrz ramion.
Każde ramię zakończone jest mosiężną oprawą świecową i dekoracyjną, tłoczoną rozetą o motywach roślinnych. Ramiona formują rozbudowane woluty i przeciwstawne krzywizny, które nadają konstrukcji rokokowy charakter.
Górną część korpusu tworzy sześć wysokich, giętych elementów mosiężnych rozmieszczonych wokół osi żyrandola. Łączą one wizualnie górną koronę z dolną partią konstrukcji i stanowią punkty mocowania dekoracji kryształowej.
Centralny trzon jest złożony z kilku elementów mosiężnych. W dolnej partii znajduje się dekoracja w formie liściastej, a poniżej punkt mocowania dolnych zawieszek. Konstrukcję uzupełniają cieńsze, gięte elementy przeznaczone do zawieszania kryształów.
Dekoracja obejmuje liczne wieloboczne i profilowane zawieszki ze szkła kryształowego, ośmiokątne łączniki, kryształowe girlandy, większe elementy o konturach roślinnych i kartuszowych oraz dolną zawieszkę kulistą. Poszczególne kryształy różnią się kształtem, wielkością i rodzajem szlifu.
Powierzchnia mosiądzu wykazuje zróżnicowaną patynę oraz miejscowe różnice kolorystyczne wynikające z wieku, użytkowania i sposobu obróbki poszczególnych części. Na przedstawionych fotografiach żyrandol wyposażony jest w sześć jasnych abażurów tekstylnych.
03 · CONCLUSIONS
Wnioski
Forma ramion, rozbudowane woluty, ornamenty liściaste oraz bogata dekoracja kryształowa wskazują na świadome nawiązanie do francuskiego rokoka i stylistyki Ludwika XV. Obiekt nie jest jednak wyrobem z XVIII wieku, lecz przykładem późniejszego historyzmu, określanego jako Louis XV Revival lub neorokoko.
Sześć wysokich elementów górnej partii tworzy otwartą, ażurową architekturę korpusu. Nie tworzą one jednoznacznie wydzielonego, zamkniętego kosza, dlatego klasyfikacja „żyrandol koszowy” byłaby na obecnym etapie zbyt kategoryczna.
Wykorzystanie pustych profili mosiężnych o przekroju kwadratowym pozwalało jednocześnie uzyskać sztywność konstrukcji i poprowadzić przewody wewnątrz ramion. Rozwiązanie to potwierdza, że żyrandol został od początku zaprojektowany jako obiekt elektryczny albo został wykonany w okresie, w którym oświetlenie elektryczne stanowiło już podstawowy sposób jego użytkowania.
Zróżnicowanie kształtów kryształów tworzy rozbudowany program dekoracyjny, w którym zastosowano zawieszki podkreślające zarówno pionową sylwetkę korpusu, jak i falisty przebieg ramion. Całość sprawia wrażenie wyrobu starannie zaprojektowanego, o jakości wyższej niż proste, powojenne żyrandole dekoracyjne produkowane masowo.
04 · HYPOTHESES
Hipotezy
Stylistyka, proporcje i technologia wykonania wskazują, że żyrandol mógł powstać we Francji w pierwszej połowie XX wieku, prawdopodobnie około 1920–1935. Bez sygnatury producenta, dokumentacji pochodzenia lub identycznego egzemplarza katalogowego nie można jednak uznać kraju ani dokładnego datowania za potwierdzone.
Nie można całkowicie wykluczyć produkcji belgijskiej lub wykonania w innym europejskim ośrodku korzystającym z francuskiego repertuaru neorokokowego.
Dekoracja kryształowa jest stylistycznie zgodna z konstrukcją ramy, ale obecnie nie można potwierdzić, czy wszystkie zawieszki pochodzą z pierwotnego zestawu. Różnice pomiędzy niektórymi elementami mogą wynikać z zamierzonego programu dekoracyjnego, historycznych napraw albo późniejszych uzupełnień.
Abażury, tuleje świecowe oraz elementy obecnej instalacji elektrycznej mogą pochodzić z późniejszego okresu niż rama żyrandola. Ich dokładne datowanie wymaga oględzin oprawek, przewodów, połączeń oraz ewentualnych oznaczeń producenta.